Od 1 maja 2004 roku Polska jest pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej. Możemy swobodnie podróżować po terytorium Wspólnoty, osiedlać się, podejmować pracę, studiować. Prawo swobodnego podejmowania pracy w krajach UE nie miałoby jednak w praktyce żadnego sensu, gdyby nie towarzyszyły temu dodatkowe gwarancje w dziedzinie zabezpieczenia społecznego.

Zasady ustalenia właściwego ustawodawstwa określają następujące akty prawne:

	Rozporządzeniu Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE Nr L 149 z dnia 5 lipca 1971 r. z późn. zm.)
	Rozporządzeniu Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. w sprawie wykonywania Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie (Dz. Urz. WE Nr L 74 z dnia 27 marca 1972 r. z późn. zm.).

Artykuł 14c (5) Rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71

TYTUŁ II - "OKREŚLENIE WŁAŚCIWYCH USTAWODAWSTWA"

reguluje m.in.:

Zasady szczególne stosowane do osób będących równocześnie pracownikami najemnymi na terytorium jednego Państwa Członkowskiego i prowadzących działalność na własny rachunek na terytorium innego Państwa Członkowskiego.

Osoba będąca równocześnie pracownikiem najemnym na terytorium jednego Państwa Członkowskiego i prowadząca działalność na własny rachunek na terytorium innego Państwa Członkowskiego podlega:

a) ustawodawstwu Państwa Członkowskiego, na którego terytorium wykonuje pracę za wynagrodzeniem lub, jeżeli jest zatrudniona na terytorium dwóch lub więcej Państw Członkowskich, ustawodawstwu określonemu zgodnie z art. 14 ust. 2 lub 3, chyba że lit. b stanowi inaczej;

b) innemu ustawodawstwu w przypadkach wymienionych w załączniku VII:

Polska nie wprowadziła do tego załącznika zapisu o stosowaniu polskiego ustawodawstwa w przypadku prowadzenia działalności na własny rachunek w Polsce i zatrudnienia w innym państwie członkowskim. I dlatego osoba prowadząca samodzielną działalność w Polsce i jednocześnie zatrudniona w innym państwie unijnym objęta będzie jedynie ustawodawstwem państwa, w którym wykonuje pracę najemną. Nie będzie miało wówczas zastosowania polskie ustawodawstwo.

Każde państwo będące pojedynczym podmiotem posiada swoje prawo i często krajowe przepisy znacznie różniące się od obowiązujących w innych państwach. Istnieją jednak nadrzędne zasady które skutkują tym, iż takie same prawa i obowiązki ma mieszkaniec UE, który przebywa ciągle w tym samym państwie, jak ten, który decyduje się na zmianę kraju zamieszkania.

Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego

Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego są to pewne reguły, które powodują, że osoby pracujące w kilku krajach kolejno lub równocześnie, uzyskują pozytywne następstwa tych zatrudnień oraz podleganie jednemu ustawodawstwu.

Przepisy koordynacji mają wartość nadrzędną nad przepisami krajowymi oraz dotyczą tylko osób, które przemieszczają się w obrębie Wspólnoty. Powstały one po to, aby zastąpić różne krajowe systemy ubezpieczeń jednym wspólnym systemem europejskim. Zapewniają one równe traktowanie każdego obywatela Unii i dają prawo do opieki lekarskiej, świadczeń chorobowych, rodzinnych, emerytur czy rent. Gwarantują tym samym, że świadczenia nabyte w jednym państwie, np. emerytura będą wypłacane, także jeśli osoba uprawniona przeniesie się do innego państwa.

Zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego obowiązujące w Unii Europejskiej

1. Zasada jedności stosowanego ustawodawstwa (zabezpiecza przed sytuacją, w której osoba wykonująca pracę w jednym lub kilku państwach nie jest objęta zabezpieczeniem społecznym w żadnym z nich, lub jest nim objęta w kilku państwach jednocześnie)

2. Zasada równego traktowania (oznacza zabezpieczenie osoby przemieszczające się przed jakąkolwiek dyskryminacją bezpośrednią lub pośrednią przy stosowaniu przepisów z zakresu zabezpieczenia społecznego)

3. Zasada zachowania praw nabytych oraz w trakcie nabywania (gwarantuje, że świadczenia przyznane w jednym z państw UE są przekazywane osobie uprawnionej niezależnie od jej miejsca zamieszkania)

4. Zasada sumowania okresów ubezpieczenia (umożliwia uwzględnianie okresów ubezpieczenia, lub innych równorzędnych okresów, przebytych w kilku państwach UE przy ustalaniu prawa do świadczeń z zabezpieczenia społecznego)

Świadczenia, których dotyczy wspólnotowa koordynacja to:

• emerytury

• renty inwalidzkie

• renty rodzinne

• świadczenia z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

• świadczenia rodzinne

• świadczenia z tytułu choroby i macierzyństwa

• świadczenia dla osób bezrobotnych

• świadczenia zdrowotne, w tym opieka medyczna

• zasiłki pogrzebowe